Atölyelerde, fabrikalarda ve inşaat sahalarında sıklıkla kullanılan mekanik ve elektrikli el aletleri ile çalışırken alınması gereken İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) önlemleri, hem çalışan sağlığını korumak hem de güvenli bir çalışma ortamı oluşturmak adına hayati önem taşır.

Mekanik El Aletlerinde Güvenli Çalışma Yöntemleri

Mekanik el aletleri, basit görünseler de dikkatsizlik sonucu yaralanmalara neden olabilir. İşte bazı temel aletler için güvenlik yönergeleri:

• Keskiler: Keski başlarında oluşan çapaklar zımpara veya eğe ile düzenli olarak temizlenmelidir. Parça sıçramalarına karşı mutlaka koruyucu gözlük kullanılmalı, keski ve çekiç yüzeylerinin yağlı olmamasına dikkat edilmelidir.

• Raspalar: Sapsız raspa kullanılmamalı ve raspalama işlemi her zaman vücut dışına doğru yapılmalıdır. İş parçası elle tutulmak yerine mutlaka bir mengeneye bağlanmalıdır.

• Manivelalar: Yapılacak işe uygun manivela seçilmeli, destek olarak yumuşak malzemeler (tahta, plastik vb.) kullanılmalıdır.

• Havyalar: Havya kullanılmadığı zamanlarda mutlaka prizden çekilmeli ve ortamda uygun havalandırma sağlanmalıdır. Ayrıca bu alanda çalışanların periyodik olarak kanda kurşun tahlili yaptırması önerilmektedir.

Elektrikli El Aletlerinde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Elektrikli aletler, hem mekanik hem de elektriksel riskler barındırır. Bu aletlerle çalışırken şu kurallara uyulmalıdır:

• Zımpara Tezgahları: Seyyar zımpara makinelerinde kablo sağlamlığı kontrol edilmeli, koruyucu muhafazalar ve camlar her zaman takılı olmalıdır. Zımparalama esnasında kıvılcımların yere doğru yönlenmesine özen gösterilmelidir.

• Matkaplar: Delinecek yer önceden merkezlenmeli ve işlem sırasında oluşan spiral talaşlar el ile değil, bir fırça veya tahta parçası yardımıyla temizlenmelidir.

• Genel Güvenlik: Seyyar elektrikli el aletlerinin çift izolasyonlu olması ve düşük gerilimle çalışan uygun ekipmanların tercih edilmesi gerekmektedir.

Kaldırma Araçları: Kriko ve Ceraskal Güvenliği

Ağır yüklerin kaldırılmasında kullanılan araçlar, mekanik hatalara karşı tolerans göstermez:

• Krikolar: Krikonun kullanılacağı zemin düz ve sağlam olmalı, yük krikonun kafasına tam merkezlenmelidir. Üretici tarafından belirlenen kapasite asla aşılmamalıdır.

• Ceraskallar: Zincir baklalarının birbirine tam oturduğundan emin olunmalı ve kaldırma işlemi esnasında zincirin asma noktası ile yükün bağlandığı nokta düşey düzlemde açısız olmalıdır.

İş güvenliği bir kültürdür ve el aletlerinin doğru bakımı, uygun ekipman seçimi ve kişisel koruyucu donanım kullanımı bu kültürün temel taşlarını oluşturur.

Derleyen: Yusuf Yılmaz - Ktün İSG Yüksek Lisans MEKANİK İŞLERDE GÜVENLİK 2. ders Özeti