İş sağlığı ve güvenliği (İSG) dünyası, sadece fabrikalarla sınırlı değil. Askeri tesislerden yüksek teknolojili laboratuvarlara, psikososyal risklerden fiziksel etmenlere kadar geniş bir yelpazeyi kapsayan bu alanda, güncel mevzuat ve teknik sınırlar hayati önem taşıyor. İşte iş dünyasının ve denetçilerin bilmesi gereken en kritik başlıklar.

1. Askeri İş Yerlerinde Denetim Kimin Yetkisinde?

Askeri iş yerleri denildiğinde sadece kışlalar akla gelmemeli. Milli Savunma Bakanlığı (MSB) kadrosundaki kurumlar, ASFAT A.Ş. ve bağlı iş yerleri, Genelkurmay, Kuvvet Komutanlıkları ve Harita Genel Müdürlüğü bu kapsamda yer alıyor.

• Teftiş Yetkisi: Genel teftişler MSB müfettişleri tarafından yürütülür.

• İstisnalar: Yurt güvenliği için kritik üretim yapan yerlerin denetimi ise ÇSGB (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı) müfettişlerince gerçekleştirilir.

• Özel Prosedür: ÇSGB müfettişleri, denetimden önce MSB’ye bilgi vermek ve kendilerine tahsis edilen özel kimlik kartını ibraz etmekle yükümlüdür.

2. İş Hijyeni ve Laboratuvar Standartları

İş hijyeni, sanılanın aksine mutfak temizliği değil; gürültü, toz ve gaz gibi ortam ölçümlerini ifade eder. Bir İSG laboratuvarının hizmet verebilmesi için belirli fiziksel ve personel standartlarını karşılaması şarttır.

Laboratuvar Alan Gereksinimleri

Unutulmaması Gereken Süreler: Laboratuvar yeterlik belgeleri 4 yıl geçerlidir. Yenileme başvurusu bitişten 180 gün önce yapılmalı, eksikliklerin giderilmesi için ise işletmeye 60 gün süre tanınmaktadır.

3. Görünmez Tehlike: Psikososyal Riskler ve "Karoshi"

İş yerindeki riskler sadece fiziksel değildir. Monotonluk, aşırı iş yükü ve vardiyalı çalışma düzeni çalışanı "stres" kıskacına sokabilir.

• Stres Süreci: Vücut önce Alarm (savaş veya kaç) verir, ardından Direnme aşamasına geçer. Eğer kaynaklar tükenirse Tükenme kronik rahatsızlıklarla başlar.

• Mobbing: Sanılanın aksine sadece yöneticiden değil, işçiden işçiye de (yatay) uygulanabilir.

• Karoshi: Japonya’dan dünyaya yayılan bu terim, aşırı çalışma sonucu meydana gelen iş yeri intiharlarını veya ani ölümleri tanımlar.

4. Gürültü ve Titreşim: Sınır Değerler Neler?

Fiziksel risk etmenleri arasında yer alan gürültü ve titreşim, kalıcı meslek hastalıklarına yol açabilir. Bu noktada "eylem" ve "sınır" değerleri arasındaki fark kritiktir.

Gürültü Maruziyeti (dB)

• 80 dB(A): En düşük maruziyet eylem değeri. Koruyucu hazır bulundurulur.

• 85 dB(A): En yüksek maruziyet eylem değeri. Koruyucu kullanılması zorunludur.

• 87 dB(A): Kesinlikle aşılamaz sınır değerdir.

Titreşim Limitleri

Titreşim ölçümleri kişiseldir ve en yüksek değer baz alınır.

• El-Kol Titreşimi: Sınır değer 5 m/s² (Önemli hastalıklar: Beyaz Parmak, Karpal Tünel).

• Bütün Vücut Titreşimi: Sınır değer 1,15 m/s² (Önemli hastalıklar: Bel fıtığı, Siyatik).