İş sağlığı ve güvenliği (İSG) süreçleri, hem çalışanların sağlığını korumak hem de hizmet kalitesini artırmak adına her geçen gün daha kritik bir hal alıyor. Hijyen eğitimlerinden uluslararası kuruluşların belirlediği standartlara kadar, çalışma hayatını şekillendiren temel kurallar işletmeler için yasal birer zorunluluk teşkil ediyor. İşte iş dünyasındaki güncel İSG yapılanması ve eğitim gerekliliklerine dair tüm detaylar.

Hijyen Eğitimi: Kimler Almalı, Kapsamı Nedir?

Hizmet sektöründe çalışanların ve halk sağlığının korunması adına hijyen eğitimi, yasal mevzuatın en önemli maddelerinden biridir. Hijyen; her iş kolunun özelliğine göre, personelin kendisini ve toplumu riske atmayacak şekilde temizlik önlemlerini alması sürecidir.

E-devlet üzerinden görüntülenebilen ve genellikle 8 saat süren bu eğitimler; gıda üretimi, perakende, su üretimi, kaplıca, hamam, kuaför ve dövmeci gibi alanlarda çalışanlar için zorunludur. Ancak veterinerlik ve bitki sağlığı gibi özel alanlar bu yönetmeliğin kapsamı dışında tutulmaktadır.

Türkiye’de İSG’nin Lokomotif Kuruluşları: İSKÜM, İSGGM ve ÇASGEM

Türkiye’de iş sağlığı ve güvenliği, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na bağlı üç ana birim üzerinden yürütülmektedir:

• İSKÜM (İş Sağlığı ve Güvenliği Araştırma ve Geliştirme Enstitüsü): İsmail Topuzoğlu tarafından temelleri atılan enstitü; sahada ölçüm, analiz ve testler yapar. Özellikle Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) testleri konusunda yetkili merciidir.

• İSG Genel Müdürlüğü: Mevzuat hazırlama, İSG sınavlarını düzenleme ve piyasadaki KKD’lerin denetimini yapma görevlerini üstlenir.

• ÇASGEM: Bakanlığın eğitim üssüdür. İşçi ve işverenlere yönelik seminerler ve sertifika programları düzenleyerek bilinç düzeyini artırır.

Küresel Standartlar: ILO, WHO ve Seveso Direktifi

İş sağlığı sadece yerel değil, uluslararası bir vizyon gerektirir. Bu noktada üç önemli yapı öne çıkar:

1. ILO (Uluslararası Çalışma Örgütü): 1919’da kurulan ve Türkiye’nin 1932’de üye olduğu örgüt; devlet, işçi ve işveren temsilcilerinden oluşan "üçlü yapı" ile küresel çalışma standartlarını belirler.

2. WHO (Dünya Sağlık Örgütü): 1948’de kurulan örgüt, sağlık odaklı projeler yürütür. Her yıl 7 Nisan Dünya Sağlık Günü olarak kutlanarak küresel farkındalık yaratılır.

3. Seveso Direktifi: İtalya’da yaşanan bir endüstriyel kazadan doğan bu direktif, büyük endüstriyel kazaların önlenmesi ve etkilerinin azaltılması konusunda uluslararası bir rehberdir.

Tehlikeli İşlerde Mesleki Eğitim ve MYK Zorunluluğu

Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işlerde çalışacak personelin, işe başlamadan önce mutlaka mesleki eğitim almış olması gerekir. Mesleki Yeterlilik Kurumu (MYK), bu yeterlilikleri belgelendiren ana kuruluştur.

Eğer bir çalışanın yaptığı işle doğrudan ilgili diploması, kalfalık veya ustalık belgesi varsa MYK belgesi şartı aranmayabilir. Ancak bu belgelere sahip olmayanlar için MYK belgesi zorunludur ve genellikle 5 yıl geçerlilik süresine sahiptir.