İş hayatında güvenli bir ortamın tesis edilmesi amacıyla hazırlanan İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği, işyerlerindeki sağlık ve güvenlik birimlerinin (İSGB) ve ortak sağlık ve güvenlik birimlerinin (OSGB) çalışma usullerini baştan aşağı düzenliyor. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında yer alan tüm işyerlerini ilgilendiren bu düzenleme, işverenlerden çalışanlara kadar tarafların hak ve yükümlülüklerini net bir şekilde ortaya koyuyor.

İşverenlerin Temel Yükümlülükleri Neler?

Yönetmelik, işverene hem idari hem de mali açıdan önemli sorumluluklar yüklüyor. Çalışan sağlığının ve iş güvenliğinin sağlanması işverenin asli görevleri arasında yer alıyor:

• İşveren; çalışanları arasından nitelikleri uygun bir veya birden fazla işyeri hekimi ile iş güvenliği uzmanı görevlendirmek zorundadır.

• İşyerinde bu niteliklere sahip personel bulunmaması durumunda, söz konusu hizmetler Bakanlıkça yetkilendirilen OSGB'lerden veya ÇASMER'lerden (Çalışan Sağlığı Merkezi) hizmet alınarak da yerine getirilebilir.

• Çalışanlara sunulan iş sağlığı ve güvenliği hizmetleri, hiçbir şekilde onlara mali yük getiremez ve ücretsiz verilmesi esastır.

• İşverenler, çalışanların kişisel sağlık dosyalarını, personelin işten ayrılma tarihinden itibaren en az 15 yıl süreyle saklamakla yükümlüdür.

• Hizmeti bir OSGB'den alarak yetkilerini devretse dahi, işverenin iş sağlığı ve güvenliğine dair yasal yükümlülükleri devam eder.

İSGB ve OSGB'lerin Kurulum Şartları Netleşti

İşyerlerine hizmet verecek birimlerin fiziki şartları, çalışan kapasitesine ve verilecek hizmetin niteliğine göre standartlara bağlandı:

• İSGB Kurulumu: İşyeri Sağlık ve Güvenlik Birimleri (İSGB), en az 8 metrekarelik bir iş güvenliği uzmanı odası, 8 metrekarelik bir işyeri hekimi muayene odası ve 12 metrekarelik bir ilkyardım ve acil müdahale odasından oluşmalıdır.

• OSGB Kurulumu: Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimlerinin (OSGB) fiziki yapısı daha geniş tutulmuştur. Bu birimlerde en az 10 metrekarelik hekim odası, 10 metrekarelik uzman odası, 15 metrekarelik ilkyardım odası ve 12 metrekarelik bekleme alanının yanı sıra arşiv ve tuvalet de bulunmalıdır.

• OSGB'lerin binaların zemin katlarında veya müstakil binalarda kurulması esastır; tuvalet ve arşiv hariç diğer bölümler yol seviyesinden girişi olmayan katlarda kurulamaz.

"Onaylı Defter" Uygulaması

Yönetmeliğin getirdiği en önemli denetim ve iletişim araçlarından biri de onaylı defterdir.

• İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının yaptığı tespit, tavsiye ve diğer önemli hususların yazıldığı bu defter, seri numaralı olup bir asıl ve iki kopyadan oluşur.

• Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri veya noter tarafından her sayfası mühürlenerek onaylanır.

• Defterin asıl sureti işverende, diğer suretleri ise uzman ve hekimde kalır. Onaylı deftere yazılan tüm tespitler işverene resmen tebliğ edilmiş sayılır.

Çalışanlara Düşen Sorumluluklar

Sadece işverenler ve uzmanlar değil, güvenli bir çalışma ortamının inşasında çalışanlara da kritik roller düşüyor:

• Çalışanlar, sağlık ve güvenliği etkileyebilecek durumları işverene veya kurula bildirme hakkına sahiptir.

• İş sağlığı ve güvenliğiyle ilgili eğitimlere ve sağlık muayenelerine katılmak zorunludur.

• Çalışanlar; makine, tesisat ve binalarda ciddi ve yakın bir tehlike gördüklerinde veya koruma tedbirlerinde eksiklik fark ettiklerinde derhal işverene ya da çalışan temsilcisine haber vermelidir.

• Kendilerine tahsis edilen kişisel koruyucu donanımları, verilen talimatlar doğrultusunda amacına uygun şekilde kullanmaları gerekmektedir.