2026 Mayıs İSG Sınavı'na hazırlanan adaylar için en kritik konulardan biri olan "Kimyasallarla Çalışmalarda İSG" ve "Çalışma Süreleri", geniş bir soru potansiyeline sahip. Özellikle azami çalışma saatleri, kaza teorileri ve kimyasal sınır değerler, sınavın belirleyici başlıkları arasında yer alıyor. İşte sınavda karşınıza çıkabilecek en önemli konu başlıklarının detaylı özeti.
Çalışma Süreleri ve Yasal Bildirim Yükümlülükleri
İş sağlığı ve güvenliği mevzuatına göre, bazı ağır ve tehlikeli işlerde çalışma süreleri sağlık risklerini minimize etmek amacıyla sınırlandırılmıştır.
-
Azami 7,5 Saat Çalışılacak İşler: Cam, çimento, demir-çelik ve maden gibi sanayi kollarında günlük çalışma süresi 7,5 saati aşamaz.
-
Özel Sınırlandırmalar: Bazı işlerde riskin yoğunluğuna göre süreler daha da düşmektedir:
-
Su altı ve basınçlı işler: Derinlik arttıkça süre kısalır (Örn: 40 metrede max. 4 saat).
-
Civa izabe fırınları: Günlük 6 saat.
-
Kurşun izabe fırınları: Günlük 4 saat (En kritik sürelerden biridir).
-
Önemli Not: Bu kapsamdaki işlerde çalışacak personel sayısı, cinsiyet dağılımı ve işin niteliği, işe başlamadan önce yazılı olarak İŞKUR’a bildirilmelidir.
Kaza Oluşum Teorileri: Domino Etkisine Dikkat!
İş kazalarının nedenlerini açıklayan teoriler arasında Heinrich’in Domino (Zincir) Teorisi başı çekmektedir. Bu teoriye göre kaza, beş temel taşın art arda devrilmesiyle oluşur:
-
Kalıtsal Yapı
-
Kişisel Kusur
-
Tehlikeli Hareket/Durum
-
Kaza
-
Yaralanma
Teorinin temel mantığı; aradan bir taşı (genellikle "Tehlikeli Hareket/Durum") çekerek zinciri kırmak ve kazayı önlemektir.
Kimyasal Maruziyet: Sınır Değerler ve Yasaklar
Kimyasallarla çalışırken maruziyet seviyelerini belirleyen üç temel tanım sınavların vazgeçilmezidir:
| Kısaltma | Tanım | Açıklama |
| TWA | Zaman Ağırlıklı Ortalama | 8 saatlik mesai süresindeki ortalama değer. |
| STEL | Kısa Süreli Maruziyet Sınırı | 15 dakikalık sürede aşılmaması gereken değer. |
| Ceiling | Tavan Değer | Anlık bile olsa asla aşılmaması gereken değer. |
Kurşun (Pb) Özelinde: Biyolojik sınır değer 70 µg/100 ml kan olarak belirlenmiştir. Havadaki sınır değer ise 40 saatlik çalışma haftası için 0,075 mg/m³'tür.
Güvenlik Bilgi Formları (GBF/SDS) ve Etkileşimler
Kimyasalların kimlik kartı sayılan GBF’ler 16 maddeden oluşur ve Türkiye'de Türkçe hazırlanması zorunludur. Formlarda yer alan kodlar hayati önem taşır:
-
H İbareleri (Hazard): Zararlılık ifadeleri (H200 Fiziksel, H300 Sağlık).
-
P İbareleri (Precautionary): Önlem ifadeleri (P200 Tedbir, P400 Depolama).
Kimyasalların Birbirleriyle Etkileşimi
Kimyasallar bir araya geldiğinde farklı reaksiyonlar gösterebilir:
-
Sinerjik Etki: 1+1=5 (Birlikte daha güçlü etki).
-
Antagonizma: Birinin diğerini nötrlemesi.
-
Potansiyalizasyon: 0+1=5 (Zararsız bir maddenin diğerinin etkisini patlatması).
Korunma Düzeyleri: Proaktif Yaklaşım
İSG profesyonellerinin kaza ve hastalıkları önleme stratejisi üç aşamalıdır:
-
Birincil (Primer) Koruma: Hastalık oluşmadan önce yapılan aşı, eğitim ve KKD kullanımı gibi önleyici faaliyetler.
-
İkincil (Sekonder) Koruma: Erken teşhis amacıyla yapılan periyodik muayeneler.
-
Üçüncül (Tersiyer) Koruma: Hastalık sonrası rehabilitasyon ve tedavi süreci.
