Antropometrik verilerin uygulanması, sadece konfor değil, aynı zamanda hayati bir güvenlik standardı olarak karşımıza çıkıyor. Peki, bir kapının yüksekliğinden kontrol düğmelerinin yerleşimine kadar tasarımlar neye göre yapılıyor?
İç Ölçülerin Tespitinde "En Büyük Vücut" Esası
Bir alanın içine girilmesi veya bir boşluğun kullanılması söz konusu olduğunda (iç ölçüler), tasarımın en iri bireyleri kapsaması gerekir. Ergonomide temel kural; insanın veya vücudun belli bir kısmının sığacağı en küçük ölçüler için en büyük vücut (%95’lik dilim) değerlerinin esas alınmasıdır.
İç ölçü kullanımına örnekler:
-
Kapı Yüksekliği: Bir kapı, en uzun insanın boyundan kısa olmamalıdır. Hesaplamalara ayakkabı ve şapka gibi boyu artıran unsurlar mutlaka dahil edilir.
-
Yangın Çıkışları: Acil durum tahliye kapıları, en geniş omuz yapısına sahip bireyin rahatça geçebileceği genişlikte olmalıdır.
-
Kontrol Düğmeleri: Uzun boylu operatörlerin eğilmeden ulaşabilmesi için düğmeler, %95'lik dilimdeki bir kişinin parmak eklemi hizasından aşağıda olmamalıdır.
Dış Ölçülerde "Erişim" Faktörü
Dış ölçülerin tespitinde ise durum tam tersidir. Bir çalışanın bir noktaya uzanması veya bir butona basması gerekiyorsa, tasarım en küçük boyutlu kişinin (%5’lik dilim) zorlanmadan ulaşabileceği şekilde yapılmalıdır. Bu sayede kısa boylu veya kısa kol mesafesine sahip çalışanların da işlem alanına erişimi garanti altına alınır.
Günlük Hayattan Ergonomik Detaylar
Antropometri sadece endüstride değil, günlük kullandığımız araçlarda da kritik rol oynar:
-
Diş Fırçası Sapı: Ağız derinliği en fazla olan kişinin bile azı dişlerine ulaşabileceği uzunlukta tasarlanır.
-
Tekerlek Sökme Anahtarı: En zayıf insanın bile yeterli torku (gücü) oluşturup somunları gevşetebileceği bir kol uzunluğuna sahip olmalıdır.
Derleyen: Volkan ALTUNAY
