Son yıllarda iş hayatı kabuk değiştiriyor. Eskiden sadece "mesai saati" ve "maaş" ekseninde dönen tartışmalar, artık uzaktan çalışma modellerinden ebeveyn haklarına kadar geniş bir yelpazeye yayıldı. Peki, bu hızlı değişim içinde yasal haklarımızı ne kadar takip edebiliyoruz? Bugün, çalışma hayatının "gri alanlarına" ışık tutan, hem işçiyi hem işvereni yakından ilgilendiren kritik başlıkları köşeme taşıyorum.

Yeni Normalin Kuralları: Uzaktan ve Çağrı Üzerine Çalışma

Pandemiyle hayatımıza giren uzaktan çalışma, artık geçici bir heves değil, yasal bir statü. Ancak dikkat; bu sistemde sözleşmenin yazılı olması şart. İşveren, uzaktan çalışma talebinizi 30 gün içinde değerlendirmek zorunda. Olağanüstü durumlarda (salgın, deprem gibi) ise onay aranmaksızın bu sisteme geçilebiliyor.

Öte yandan, "ne zaman ihtiyaç olursa o zaman gel" mantığıyla işleyen çağrı üzerine çalışma sisteminde bir "altın kural" var: 4-4-20. Yani; 4 gün önceden haber verilmeli, günde en az 4 saat çalıştırılmalı ve aksi belirtilmedikçe haftalık 20 saatlik ücret garanti edilmeli.

Vedalaşırken Mağdur Olmayın: İhbar ve Tazminat

İş ilişkisi sonlanırken en çok kafa karıştıran konu, ihbar süreleri. Kanun burada net bir merdiven sistemi kurmuş:

• 6 aya kadar çalışan için 2 hafta,

• 3 yılı deviren için ise 8 hafta bildirim süresi var. Bu sürelere uymayan taraf, bedelini "ihbar tazminatı" olarak öder. Hatta kötüniyetli fesihlerde bu tazminatın 3 katına kadar çıkabildiğini hatırlatmakta fayda var.

"İşime Geri Dönmek İstiyorum" Diyenler İçin Yol Haritası

Eğer işten çıkarılmanızın haksız olduğunu düşünüyorsanız, zamanla yarışıyorsunuz demektir. 1 ay içinde arabulucuya başvurmak bu işin ilk kapısı. Arabulucuda uzlaşılamazsa, 2 hafta içinde mahkeme yolu görünüyor. Davayı kazandığınızda işveren sizi başlatmazsa, 8 aya kadar varan tazminat yükümlülükleriyle karşı karşıya kalabilir.

Disiplin ve Devamsızlık: "3-5 Kuralı"

İş Kanunu sadece hakları değil, sorumlulukları da hatırlatır. Sağlık nedeniyle veya mazeretsiz devamsızlıklarda işçinin bilmesi gereken kritik bir rakam var: 3-5. Bir ayda ardarda 3 gün veya toplamda 5 gün (kusurlu) devamsızlık, işveren için "haklı fesih" yani tazminatsız çıkış kapısını aralar.

Son Söz: Bilgi En Büyük Güvencedir

İş hayatında sadece çalışmak yetmiyor; sınırları ve hakları bilmek de profesyonelliğin bir parçası. Haftalık 45 saatlik çalışma sınırından, askere giderken korunan haklarınıza kadar her detay, aslında sizin iş güvencenizdir. Unutmayın, hukuk bilmeyeni değil, hakkını arayanı korur.