Elektrikli Araçlarda Güvenlik Standartları: Homologasyon ve R100 Regülasyonu Nedir?

Otomotiv dünyasında elektrikli araçlara geçiş hızla devam ederken, bu araçların güvenliğini sağlamak amacıyla uygulanan yasal prosedürler kritik bir önem taşıyor. Sektörün en temel kavramlarından biri olan homologasyon, araçların yollara çıkmadan önce geçmesi gereken zorunlu bir onay sürecini ifade ediyor.

Homologasyon Nedir?

Homologasyon, otomotiv üreticilerinin araçlarını ve elektrikli araç bataryaları gibi kritik bileşenlerini belirli mevzuatlara uygun hale getirmesi sürecidir. Bu kapsamda üreticiler; Avrupa Birliği Yönetmelikleri, Birleşmiş Milletler (BM-AEK) Regülasyonları ve ulusal yönetmeliklere (AITM, MARTOY) uyum sağlayarak Tip Onay Belgesi almakla yükümlüdür.

UNECE R100: Elektrikli Araç Güvenliğinin Çerçevesi

Elektrikli araçların güvenliği söz konusu olduğunda en önemli düzenlemelerden biri UNECE R100 regülasyonudur. Bu regülasyon iki ana kısımda incelenmektedir:

 Kısım-1 (Araç Bazlı Testler): Tasarım hızı 25 km/saati aşan M ve N kategorisi araçların elektrikli güç aktarma organlarını kapsar. Doğrudan temasa karşı koruma ve su etkilerine karşı güvenlik önlemleri bu aşamada denetlenir.

Kısım-2 (Batarya Bazlı Testler): Batarya komponentlerinin dayanıklılığını ölçer. Bu kapsamda bataryalar; titreşim, termal şok, yangın dayanımı, aşırı şarj ve kısa devre gibi zorlu testlerden geçirilir.

Çarpışma Testleri ve Genel Kabul Kriterleri

Elektrikli araçların güvenliği sadece batarya ile sınırlı değildir. Araçlar; ön (R94), yan (R95), arkadan (R153) ve direk darbe (R135) gibi çeşitli çarpışma testlerine tabi tutulur. Bu testlerde temel başarı kriterleri şunlardır:

Çarpma sonrası kapıların alet kullanmadan açılabilmesi. Elektrolit sızıntısının olmaması. Elektrik çarpmasına karşı koruma sağlanması. Bataryanın (REESS) yerinden kopmaması ve yangın tehlikesi oluşturmaması. Acil Müdahale: Kurtarma Kartları ve ISO 17840 Standartı

Kaza anında acil müdahale ekiplerinin (itfaiye, sağlık ekipleri) araca en güvenli şekilde müdahale edebilmesi için ISO 17840 standardı geliştirilmiştir. Bu standart kapsamında oluşturulan Kurtarma Kartları (Rescue Sheets), aracın batarya ve elektrik motoru lokasyonları gibi kritik bilgileri sembollerle gösterir. Ayrıca, 1 Eylül 2026 tarihinden itibaren araçlarda enerji kaynağını belirten etiketlerin kullanımı zorunlu hale gelecektir.

Geleceğin mobilitesinde güvenlik, teknolojik gelişmelere paralel olarak IWG-EVS gibi çalışma grupları tarafından sürekli güncellenmekte; özellikle termal yayılım ve suya batma gibi senaryolar üzerine yeni kriterler eklenmektedir.

Derleyen: Özkan Öztürk